Docenten en begeleiders: de architecten van een gezonde toekomst

Een positieve invloed op leerlingen start niet met de inzet van allerlei methodes, projectweken en intensivering van begeleiding. Als we een verschil willen maken voor toekomstige generaties zullen we ons eerst moeten richten op docenten en begeleiders.

Zij zijn de kern van het onderwijs, de batterij waar alles op draait. Het is geen nieuwe realisatie dat je in het leven, maar zeker in het onderwijs, zorgvuldig om moet gaan met die beschikbare energie.

Het onderwijs als luxepositie​

De mate waarin je (positieve) energie tot je beschikking hebt en blijf houden, is afhankelijk van je kwaliteit van denken. En juist het onderwijs biedt een luxepositie: het is de ideale ‘stoïsche oefenplaats’ voor meer mentale balans. 

Het geeft je de kans om boven jezelf uit te stijgen, te floreren en meer op jezelf te vertrouwen. Waardoor je minder afhankelijk wordt van de omstandigheden en meer tevredenheid ervaart – zodat je energie overhoudt voor belangrijke zaken.

De 7 wijsheden

Om gebruik te maken van die luxepositie kun je jezelf vanuit de stoïcijnse filosofie 7 wijsheden eigen maken.

Zwem de goede kant op

Tegen de stroom inzwemmen maakt je niet alleen moe. Het gaat ten koste van de wilskracht die je nodig hebt om zaken ten goede te keren. Met de stroom meezwemmen is makkelijk, en gaat je meer opleveren....

Ken je controle: wees micro-ambitieus

Je hebt geen controle over je collega's, en al helemaal niet over leerlingen. Dat laat maar weinig over wat je wél in je macht hebt. Hoera! Pak je kans en wordt winnaar van iedere wedstrijd.

Word meester van emoties

'Door negatieve emoties verdwijnen je zorgen niet, maar wel de kracht van vandaag.' Leuke zin, vast ook waar...maar het in praktijk brengen is minder makkelijk. En toch...als het je lukt, wordt iedere negatieve interactie met leerlingen een kans.

Omarm het leven

De wereld, je ex en die vermaledijde leerlingen zijn niet goed of slecht, maar gewoon...wat ze zijn. Wanneer je jezelf en je omgeving zonder oordeel accepteert en bewondert krijgt de wereld een vleugje magie. Noem het 'magisch realisme'. Of gewoon: de natuur.

Doe aan mentale zelfverdediging

Het onderwijs én de filosofie gaan niet over het accepteren van de omstandigheden, maar over handelen en het overwinnen van moeilijkheden. ​ Maak jezelf onoverwinnelijk door 2 levenslessen.

Treed leerlingen tegemoet als keizer

Laten we meidenvenijn vergelijken met een oorlog aan het front. En een herfstverkoudheid met een levensbedreigend virus. Dat brengt ons (bijna...?) vanzelfsprekend bij de vergelijking tussen jezelf en Marcus Aurelius. Wat kunnen we leren van een keizer van het Romeinse Rijk?

Wees een karaktervol rolmodel

De manier waarop we tegen de wereld en anderen aankijken wordt bepaald door vele anderen. Belangrijke waarden die we hanteren tijdens ons leven worden voorgeleefd, niet verteld. ​ Wil je een goed mens creëren, praat er dan niet over: wees er gewoon een.

En wat levert dat op?

“Op stoïcijnse wijze in het leven en in mijn werk staan maakt mij een gelukkiger en beter mens: zonder oordeel, evenwichtig, toegewijd en rechtvaardig.”

Verbinding

Je relatie met leerlingen verbetert – dit maakt alles wat we belangrijk vinden eenvoudiger.​

Energiebalans

Jouw energie zou prioriteit nr. 1 moeten zijn binnen het onderwijs. Leer er goed mee om te gaan.

Emoties

Zet je emoties om in brandstof ter verbetering van jezelf en je klas.

Werkplezier

Jouw werkplezier bepaalt een gezonde toekomst. Van jezelf én je leerlingen.

Wanneer je actief bent als docent, mentor, slb’er, IB’er, zorgcoördinator of coach in het onderwijs kan kennis van de stoïcijnse filosofie je werk leuker en makkelijk maken.

Binnen deze rollen draag je een grote verantwoordelijkheid. Tegelijkertijd maken de omstandigheden waarin je werkt je ook kwetsbaar. De stoïcijnse filosofie biedt je de kans om juist die kwetsbaarheid om te zetten in plezier bij het dragen van die verantwoordelijkheid. ​Het maakt je als geen ander geschoold in het beheersen van waarnemingen en indrukken. In plaats van overweldigd te worden door stress en frustratie zorgt het voor enige afstand. Hierdoor blijf je koel onder druk, immuun voor belediging en zie je kansen op donkere momenten.

Het gaat om een levenswijze, een mindset: een combinatie tussen mindfulness, verwondering en gelukstraining. Je hoeft geen interesse te hebben in filosofie, en je wordt er ook geen filosoof van. Althans – dat hoeft niet. Mag wel, natuurlijk.

Dat is een terechte vraag, want we zijn wel degelijk iets opgeschoten in de afgelopen 2000 jaar – zeker binnen de psychologie en pedagogiek.

Echter…de basis van onze omgang met het leven en elkaar ligt voor een groot deel besloten binnen deze filosofie. Wanneer je interesse hebt in de oorsprong van methoden als ‘geweldloze communicatie’, ‘verbindend gezag’, ‘positieve psychologie’ of ‘de cirkel van invloed’ dan is deze filosofie je startpunt. De stoïcijnen uit de oudheid hadden een subtiel en ongelooflijk correct begrip van de menselijke psychologie.
​​
De fundamenten van de stoïcijnse filosofie liggen besloten in onze cultuur, zijn praktijkgericht en hebben zich al duizenden jaren bewezen. Het is aanwezig in het christendom, het boeddhisme en in het denken van verschillende moderne filosofen. Het heeft sterke invloed op een aantal vormen van psychotherapie. Lezend over die oude stoïcijnen kom je dus talloze onderzoeken van (neuro)wetenschappers tegen die hun citaten bewijzen.

Het feit dat er in de oudheid al veel kennis bestond is natuurlijk leuk, maar uiteindelijk het laatste argument om deze filosofie tot je te nemen. Het zou je in de eerste plaats moeten gaan om plezier en mentale balans binnen een ondernemend en betrokken leven. Dat je hiermee niet alleen jezelf, maar ook je leerlingen een gezondere toekomst bezorgt – dat is een mooie bonus.

Is dit wat voor mij?

Wanneer je actief bent als docent, mentor, slb’er, IB’er, zorgcoördinator of coach in het onderwijs kan kennis van de stoïcijnse filosofie je werk leuker en makkelijk maken.

Binnen deze rollen draag je een grote verantwoordelijkheid. Tegelijkertijd maken de omstandigheden waarin je werkt je ook kwetsbaar. De stoïcijnse filosofie biedt je de kans om juist die kwetsbaarheid om te zetten in plezier bij het dragen van die verantwoordelijkheid. ​Het maakt je als geen ander geschoold in het beheersen van waarnemingen en indrukken. In plaats van overweldigd te worden door stress en frustratie zorgt het voor enige afstand. Hierdoor blijf je koel onder druk, immuun voor belediging en zie je kansen op donkere momenten.

Wat mij betreft is het een combinatie tussen mindfulness, verwondering en gelukstraining. Je hoeft geen interesse te hebben in filosofie, en je wordt er ook geen filosoof van. Althans – dat hoeft niet. Mag wel, natuurlijk.

 

Wat gaan een stel oude Romeinen mij vertellen dan?

Dat is een terechte vraag, want we zijn wel degelijk iets opgeschoten in de afgelopen eeuwen – zeker binnen de psychologie en pedagogiek. Echter…de mens is, ondanks 2000 jaar zelfreflectie, de ontdekking van higgsdeeltjes en zélfs de uitvinding van de airfryer, onveranderd (lees hier meer). En de basis van onze omgang met het leven en elkaar ligt voor een groot deel besloten binnen deze filosofie

Wanneer je interesse hebt in methoden als ‘geweldloze communicatie’, ‘verbindend gezag’, ‘positieve psychologie’ of ‘de cirkel van invloed’ dan is deze filosofie geen aanvulling, maar juist je startpunt. De stoïcijnen uit de oudheid hadden een subtiel en ongelooflijk correct begrip van de menselijke psychologie. Lezend over de oude stoïcijnen kom je dus talloze onderzoeken van (neuro)wetenschappers tegen die hun citaten bewijzen.

Het feit dat er in de oudheid al veel kennis bestond is natuurlijk leuk, maar uiteindelijk het laatste argument om deze filosofie tot je te nemen. Het zou je in de eerste plaats moeten gaan om plezier binnen een ondernemend en betrokken leven. Dat je hiermee niet alleen jezelf, maar ook je leerlingen een gezondere toekomst bezorgt – dat is een mooie bonus.

Verder lezen

Tijdloze menselijke natuur

De tijdloze menselijke natuur

Jouw magnetron en smartwatch maken je geen modern mens. We zijn namelijk niets veranderd de afgelopen 2500 jaar. Hoera!
ChatGPT Image 5 jan 2026, 16_12_51

Wat is de stoïcijnse filosofie

Een te korte introductie.
Four_stoic_philosophers__Marcus_Aurelius__Epictetus__Seneca__and_Zeno__as_real_life_characters_in_an

Algoritmes en zelfverbetering

In een door technologie gedomineerde wereld zijn zelfkennis en innerlijke rust nodig om je staande te houden.